آن كه تجارت وى كساد شد و از آن زمان اين مدارس شروع به گرفتن مساعده از ديگران كردند . « 1 » خاندان‌هاى بزرگ علمى مكه خاندان‌هاى علمى مشهور مكه همچنان در اين دوره سرپا بودند و دانش خود را در حلقه‌هاى دينى در مسجد يا خانه‌هايشان ، در كنار مدارس ، منتشر مىكردند . فرزندان و شاگردان آنان همين روش را از آنان به ارث بردند ، به طورى كه در يك زمان ، تعداد حلقات درسى مسجد الحرام را شمارش كردند كه 120 حلقهء تدرس بود كه از صبح تا شب و حتى در حوالى شب و ميانهء روز با نشاط و شلوغ برپا بود . از جمله مشهورترين خاندان‌هاى علمى اين دوره ، آل ريس بود . از چهره‌هاى شناخته شدهء آنان مىتوان به اين افراد اشاره كرد : درويش بن سليمان ، صالح بن ابراهيم ، عبدالرحمن بن محمد ، عبداللَّه و محمد پسران عبدالرحمان . برخى از آنان به تقوا و پاكى شهرت داشتند . آل عبدالشكور نيز مشهور بودند . جد آنان عبدالشكور از هند آمد . از جمله مشايخ آنان ، اين جماعتند : زين العابدين بن على ، عبداللَّه بن عبدالشكور ، عبدالملك بن عبدالشكور ، على بن عبداللَّه ، محمد بن عبداللَّه بن محمد كه از علماى مكه و شعراى آن بود . « 2 » از خاندان فقيه اينان شهرت دارند : عبداللَّه بن جعفر ، احمد بن عبداللَّه ، سليمان بن احمد . چنان كه از خاندان زرعه هم شيخ تاج الدين و شيخ تقى الدين مشهورند . از خاندان سقاف اينان شناخته شده‌اند : سيد علوى بن احمد ، سيد عمر بن عبداللَّه ، محمد باعلوى . از خاندان عجيمى هم اينان مشهورند : شيخ درويش ، شيخ عبداللَّه بن عثمان . از خاندان بابصيل و بيت باجنيد هم شمارى شهرت دارند .

--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 2 ) . نشر النور ، خطى .